Chính phủ Australia thay đổi hệ thống tìm việc

Gần đây, chính phủ liên bang Úc đã công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt đối với hệ thống dịch vụ việc làm trị giá 2 tỷ đô la, một động thái được kỳ vọng sẽ tác động đến hơn một triệu người đang tìm việc trên khắp cả nước. Với mục tiêu làm cho hệ thống trở nên "linh hoạt, hiệu quả và trang trọng hơn", cuộc cải cách này hứa hẹn sẽ thay đổi cách chính phủ hỗ trợ công dân trong quá trình tìm kiếm việc làm. Nhưng cụ thể những thay đổi đó là gì và nó sẽ ảnh hưởng đến bạn như thế nào? Hãy cùng Báo Người Việt Tại Úc tìm hiểu nhé.

Theo Bộ trưởng Việc làm Amanda Rishworth, sự thay đổi này là một bước đi cần thiết để rời bỏ mô hình cũ vốn bị chỉ trích là quá cứng nhắc và tập trung vào việc tuân thủ các quy định, đôi khi mang tính trừng phạt. Thay vào đó, mô hình mới sẽ tập trung vào việc hỗ trợ thực chất để giúp mọi người tìm được công việc phù hợp.

Mutual obligations là gì và tại sao lại gây tranh cãi?

Trước khi đi vào chi tiết, chúng ta cần hiểu một thuật ngữ quan trọng: "mutual obligations" hay còn gọi là nghĩa vụ song phương. Đây là các hoạt động bắt buộc mà những người nhận trợ cấp từ Centrelink như JobSeeker và Youth Allowance phải hoàn thành để tiếp tục nhận hỗ trợ. Các hoạt động này có thể bao gồm tìm việc, tham gia các khóa học ngắn hạn, hoặc tình nguyện.

Trong nhiều năm, chính phủ các đời đều xem đây là một phần quan trọng để khuyến khích người nhận trợ cấp tích cực tìm việc. Tuy nhiên, nhiều người lại cho rằng mutual obligations là một công cụ gây áp lực, căng thẳng, thậm chí đẩy họ vào những công việc không phù hợp, lương thấp. Đã có những chỉ trích rằng các cơ quan dịch vụ việc làm tư nhân chỉ ưu tiên những người "dễ kiếm việc" để tối đa hóa lợi nhuận.

Thậm chí, Thanh tra Liên bang (Commonwealth Ombudsman) đã phát hiện gần 1.000 người tìm việc đã bị cắt trợ cấp một cách bất hợp pháp trong vòng hai năm qua do một hệ thống giám sát tự động.

Hệ thống mới sẽ hoạt động như thế nào với 3 luồng dịch vụ?

Thay đổi lớn nhất và đáng chú ý nhất là việc tạo ra ba luồng dịch vụ riêng biệt, thay thế cho cách tiếp cận "một kích cỡ cho tất cả" hiện tại. Mỗi luồng sẽ cung cấp mức độ hỗ trợ khác nhau tùy thuộc vào mức độ sẵn sàng làm việc của mỗi cá nhân.

• Luồng 1 (Digital Service): Dành cho những người đã gần với thị trường lao động, chỉ cần hỗ trợ tối thiểu. Họ sẽ sử dụng một dịch vụ kỹ thuật số (online) và các nghĩa vụ song phương sẽ tập trung vào các hoạt động tìm kiếm việc làm cụ thể.
• Luồng 2 (Provider Services): Dành cho những người cần sự hỗ trợ nhiều hơn. Họ sẽ làm việc với các nhà cung cấp dịch vụ để được huấn luyện tìm việc, hỗ trợ chuẩn bị đi làm, và tham gia các khóa đào tạo gắn liền với nhu cầu của thị trường lao động địa phương. Các nghĩa vụ song phương sẽ được điều chỉnh linh hoạt và phải gắn với mục tiêu cá nhân của họ.
• Luồng 3 (Intensive Support): Dành cho những người có nhiều rào cản và "không có con đường tuyến tính để đi làm". Luồng này sẽ cung cấp hỗ trợ chuyên sâu và lâu dài hơn để xây dựng sự tự tin và các kỹ năng cần thiết. Con đường này có thể bao gồm việc tham gia vào các doanh nghiệp xã hội. Các nghĩa vụ sẽ tập trung vào "sự tham gia có ý nghĩa" thay vì chỉ tuân thủ quy định.

Tại sao phải cải cách hệ thống này?

Quyết định đại tu hệ thống không phải là một ý tưởng bột phát. Nhiều báo cáo và một cuộc điều tra của quốc hội vào năm 2023 đã chỉ ra rằng cách tiếp cận hiện tại không hiệu quả. Hệ thống được tư nhân hóa từ những năm 1990 bị cho là quá tập trung vào việc "đẩy người dân ra khỏi phúc lợi" thay vì thực sự giúp họ. Dù tiêu tốn khoảng 2 tỷ đô la mỗi năm, 20% số người trong hệ thống đã bị mắc kẹt từ năm năm trở lên. Đây là một sự lãng phí lớn về nguồn lực và tiềm năng con người.

Bộ trưởng Rishworth khẳng định: "Đây là một cuộc cải cách lớn và phức tạp. Nhưng nó sẽ xứng đáng để nhận ra lợi ích của một hệ thống dịch vụ việc làm hoạt động đúng như chức năng của nó".

Phản ứng từ cộng đồng và các chuyên gia

Các tổ chức xã hội đã có những phản ứng thận trọng. Antipoverty Centre gọi đây là một "cách tiếp cận rụt rè" và cảnh báo rằng nếu không có thay đổi về luật pháp hoặc giám sát chặt chẽ hơn đối với các nhà cung cấp tư nhân, sẽ không có gì thay đổi mang tính hệ thống.

Hội đồng Dịch vụ Xã hội Úc (ACOSS) từ lâu đã kêu gọi loại bỏ hoàn toàn mutual obligations. Họ cho rằng mức trợ cấp JobSeeker và Youth Allowance hiện nay quá thấp, tự nó đã là một rào cản lớn ngăn cản mọi người tìm việc, vì họ phải vật lộn để tồn tại mỗi ngày.

Trong khi đó, các chuyên gia chính sách như ông Cliff Eberly từ Centre for Policy Development cho rằng những cải cách này đang đi đúng hướng. Ông nhấn mạnh rằng việc mất việc là một sự kiện gây căng thẳng và hệ thống nên tập trung vào việc giúp mọi người "đứng vững trở lại" thay vì trừng phạt họ.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Chính phủ đã đưa ra một tài liệu thảo luận công khai và đang lên kế hoạch thành lập một hội đồng gồm những người có kinh nghiệm thực tế (user lived experience panel) để tham gia vào quá trình thiết kế chi tiết.

Hiện vẫn chưa có ngày hoàn thành cụ thể cho việc triển khai toàn bộ hệ thống mới trên toàn quốc. Trong thời gian chờ đợi, tất cả các hợp đồng hiện tại của Workforce Australia sẽ được gia hạn thêm 16 tháng. Điều này cho thấy sự phức tạp của cải cách và cam kết của chính phủ trong việc lấy ý kiến các bên để xây dựng một hệ thống tốt hơn, hỗ trợ hiệu quả cho người lao động tìm kiếm cơ hội và ổn định cuộc sống.