Cắt giảm thuế nhiên liệu: Ưu đãi tạm thời có thể kết thúc vào tháng 6

Trong vài tháng qua, nhiều người dân Úc đã thở phào nhẹ nhõm khi thấy giá xăng tại các trạm bơm giảm đáng kể. Đây là kết quả trực tiếp từ quyết định cắt giảm một nửa thuế tiêu thụ nhiên liệu (fuel excise) của chính phủ liên bang. Tuy nhiên, niềm vui này có thể không kéo dài. Theo những tuyên bố mới nhất từ các quan chức chính phủ, biện pháp hỗ trợ tạm thời này rất có thể sẽ kết thúc đúng theo kế hoạch vào cuối tháng 6, đẩy giá xăng quay trở lại mức cũ.

Vậy tại sao chính phủ lại đưa ra quyết định này, nó đã tác động đến ví tiền của bạn ra sao, và chúng ta nên chuẩn bị cho điều gì sắp tới? Hãy cùng Báo Người Việt Tại Úc tìm hiểu chi tiết nhé.

Bối cảnh: vì sao úc phải cắt giảm thuế nhiên liệu?

Đầu năm nay, người dân và doanh nghiệp Úc phải đối mặt với một cú sốc lớn khi giá xăng dầu tăng vọt. Nguyên nhân chính đến từ sự bất ổn trên thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt là cuộc chiến ở Trung Đông. Xung đột này đã dẫn đến việc đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường huyết mạch vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu mỏ của cả thế giới.

Sự gián đoạn này đã tạo ra một làn sóng biến động mạnh mẽ, đẩy giá dầu thô lên cao. Hệ quả là, giá bán lẻ xăng và dầu diesel tại Úc cũng leo thang không phanh, gây ra một cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt nghiêm trọng. Các gia đình phải chật vật với hóa đơn nhiên liệu, trong khi các doanh nghiệp trong ngành vận tải, logistics, nông nghiệp và sản xuất cũng đối mặt với áp lực chi phí khổng lồ. Trước tình hình đó, chính phủ liên bang buộc phải hành động để “hạ nhiệt” thị trường, ít nhất là trong ngắn hạn.

Ảnh minh họa: việc cắt giảm thuế đã giúp giảm đáng kể chi phí mỗi lần đổ đầy bình xăng.

Nội dung chính sách: giảm bao nhiêu và tốn kém thế nào?

Để giúp bạn dễ hình dung, thuế tiêu thụ nhiên liệu là một loại thuế cố định mà chính phủ liên bang đánh trên mỗi lít xăng hoặc diesel bán ra. Chi phí này thường được các nhà sản xuất và nhập khẩu cộng thẳng vào giá bán lẻ mà bạn phải trả.

Vào tháng 4, chính phủ đã quyết định thực hiện một biện pháp mạnh tay:

• Cắt giảm 50% thuế tiêu thụ nhiên liệu: Điều này tương đương với việc giảm 26,3 cent cho mỗi lít xăng và diesel.
• Thời gian áp dụng: Chính sách này được ấn định kéo dài trong 3 tháng, từ đầu tháng 4 và kết thúc vào cuối tháng 6.

Đáng chú ý, một số tiểu bang và vùng lãnh thổ còn giảm thêm khoảng 5,7 cent/lít từ nguồn thu GST tăng thêm (do giá nhiên liệu cao), nâng tổng mức giảm ở một số nơi lên tới khoảng 32 cent/lít.

Tuy nhiên, biện pháp hỗ trợ này đi kèm một cái giá không hề rẻ. Theo báo cáo, gói cắt giảm thuế này đã khiến ngân sách liên bang thâm hụt khoảng 2,9 tỷ đô la Úc chỉ trong vòng ba tháng. Con số khổng lồ này chính là lý do vì sao ngay từ đầu, chính sách đã được nhấn mạnh là “tạm thời”.

Chính phủ nói gì: “biện pháp tạm thời” sẽ không được gia hạn?

Mặc dù Thủ tướng Anthony Albanese chưa đưa ra quyết định cuối cùng, những tín hiệu từ nội các của ông ngày càng rõ ràng. Bộ trưởng Năng lượng liên bang, ông Chris Bowen, đã thẳng thắn tuyên bố: “Việc cắt giảm thuế là một biện pháp tạm thời và chúng tôi dự kiến nó sẽ là một biện pháp tạm thời.”

Quan trọng hơn, trong ngân sách liên bang được công bố vào ngày 12 tháng 5, không có bất kỳ khoản tiền nào được phân bổ để kéo dài chương trình cắt giảm thuế này sau tháng 6. Điều này được xem là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy chính phủ không có ý định gia hạn. Thay vào đó, ngân sách lại tập trung vào một ưu tiên khác dài hạn hơn.

Ảnh minh họa: cắt giảm thuế nhiên liệu giúp giảm áp lực chi phí sinh hoạt cho các hộ gia đình.

Tác động đến người dân và doanh nghiệp ra sao?

Không thể phủ nhận rằng chính sách cắt giảm thuế đã mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

• Với người tiêu dùng cá nhân: Bộ Tài chính Úc ước tính, với một bình xăng 65 lít, người dân đã tiết kiệm được khoảng 19 đô la mỗi lần đổ đầy. Tính trung bình, một hộ gia đình tiết kiệm được khoảng 9 đô la mỗi tuần.
• Với doanh nghiệp: Các công ty vận tải, nông nghiệp và logistics đã giảm được một phần gánh nặng chi phí nhiên liệu. Ngoài ra, chính phủ còn tung ra gói hỗ trợ trị giá 1 tỷ đô la, cung cấp các khoản vay không lãi suất để giúp doanh nghiệp chống chọi với biến động.
• Với lạm phát: Bằng cách hạ giá xăng, biện pháp này đã góp phần làm giảm chi phí vận chuyển hàng hóa và kìm hãm đà tăng của chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Bộ trưởng Tài chính Jim Chalmers dự kiến nó đã giúp giảm lạm phát chung khoảng 0,5 điểm phần trăm.

Những con số này cho thấy tác động tích cực trong ngắn hạn, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về tính bền vững của chính sách. Nhiều người cũng đang tìm hiểu các chia sẻ kinh nghiệm quản lý chi tiêu để chuẩn bị cho giai đoạn sắp tới.

Mặt trái của chính sách và lý do khó kéo dài

Mặc dù mang lại lợi ích trước mắt, việc kéo dài cắt giảm thuế nhiên liệu vấp phải nhiều rào cản lớn.

1. Gánh nặng ngân sách: Khoản chi 2,9 tỷ đô la trong 3 tháng là con số khổng lồ. Nếu tiếp tục, nó sẽ làm giảm ngân sách dành cho các lĩnh vực quan trọng khác như y tế, giáo dục và đặc biệt là các dự án hạ tầng giao thông – vốn được tài trợ chính từ thuế nhiên liệu.
2. Thiếu công bằng: Các chuyên gia chỉ ra rằng chính sách này mang lại lợi ích nhiều hơn cho những người có thu nhập cao, sở hữu xe lớn và đi lại nhiều. Nó không thực sự nhắm đến nhóm yếu thế, những người phụ thuộc vào phương tiện công cộng.
3. Đi ngược mục tiêu khí hậu: Việc trợ giá cho nhiên liệu hóa thạch không khuyến khích người dân và doanh nghiệp chuyển sang các phương tiện tiết kiệm năng lượng hơn, như xe điện, và đi ngược lại các cam kết về giảm phát thải của Úc.

Ảnh minh họa: chính phủ liên bang đang cân nhắc giữa hỗ trợ ngắn hạn và các mục tiêu dài hạn.

Ưu tiên mới: an ninh năng lượng quốc gia

Thay vì kéo dài chính sách giảm thuế, chính phủ đang chuyển hướng tập trung vào việc đảm bảo an ninh năng lượng dài hạn cho quốc gia. Ngân sách liên bang đã dành ra 3,2 tỷ đô la để xây dựng một kho dự trữ nhiên liệu chiến lược do chính phủ kiểm soát.

Hiện tại, kho dự trữ của Úc có đủ nguồn cung cho 43 ngày xăng, 38 ngày diesel và 31 ngày nhiên liệu máy bay. Chính phủ cũng đang tích cực đàm phán để bảo đảm các lô hàng nhiên liệu bổ sung, bao gồm 50 triệu lít diesel cho Tây Úc và 150 triệu lít nhiên liệu máy bay, nhằm tạo ra một vùng đệm an toàn trước các biến động toàn cầu trong tương lai. Đây được coi là một chiến lược bền vững hơn so với việc trợ giá tạm thời.

Kết luận

Tóm lại, biện pháp cắt giảm thuế nhiên liệu là một liều thuốc giảm đau cần thiết nhưng tốn kém trong ngắn hạn. Với việc ngân sách không bố trí kinh phí và các tuyên bố rõ ràng từ chính phủ, gần như chắc chắn người dân Úc sẽ phải đối mặt với giá xăng cao hơn sau ngày 30 tháng 6. Việc này sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến chi phí sinh hoạt cũng như thị trường việc làm tại Úc khi các doanh nghiệp phải tính toán lại chi phí.

Thay vì trông chờ vào các gói hỗ trợ tạm thời, có lẽ đã đến lúc mỗi chúng ta nên chủ động tìm cách thích nghi. Bạn nghĩ sao về vấn đề này? Hãy tham gia thảo luận cùng cộng đồng tại nhóm Facebook Người Việt Tại Úc - Nguoiviettaiuc.Com và đừng quên theo dõi chuyên mục Tin tức - Sự kiện để cập nhật những thông tin mới nhất.